لينكستان

جستجوی مطالب

امامان جمعه و جماعت هورامان 

مقصود از هورامان تخت در نزد اهالي آن ، 5 روستاي به هم پيوسته با مركزيت روستاي بزرگ اورامان تخت است كه امامان جمعه و جماعت هر يك از آنها به شرح ذيل مي آيد :

روستاي اورامان تخت : ماموستا ملا علي مقدمي

روستاي كماله : ماموستا سيد مصطفي حسيني

روستاي سرپير : ماموستا سعدي صالحي

روستاي رودبر : ماموستا امين صفايي

روستاي ويسيان : ماموستا ملا حامد مردوخي

جا دارد از خدمات و زحمات بيش از سه دهه ماموستايان پيشين روستاهاي رودبر و كماله يعني ماموستا ملا سعيد كرمي (كماله) و ماموستا ملا حسن اخرتي (رودبر) تشكّر ويژه و قدرداني به عمل آيد و براي طول عمر با عزّت و صحت و سلامتي آنها دعا كنيم .

نقاشان هورامان "حاتم و معروف" 

حاتم جان اللهی؛متولد 3/5/56 ژيوار

دوران ابتدايی وراهنمايی تحصيل  را درروستای  خويش  به  سر برد ، دراين دوران باكمك پسرعمويش مولود ودبيران هنر آموزشگاه آقايان سان احمد فتحی و معروف آشنا  با دنيای نقاشی آشنا شد و با تلاش  خستگی ناپذير توانست در مسابقات شهرستانی مقام اول را كسب كرده وانگيزه اش برای اين كار تقويت شود .

او دوران دبيرستان را در سروآباد تحت نظر معلم طراحی آقای علمی زاده به سربرد، در اين دوره شيوه كار  با ابزار طراحی و نقاشی ؛ مداد مخصوص ، زغال ، رنگ روغن ، بوم وقلم مو را فرا گرفت .او

يكی از شش فرزند خانواده است كه زندگی را در تنگدستی می گذرانيد و خيلی از آثار خود را بر روی كاغذ پاره ها می كشيد .

هم اكنون او با ادامه اين فعاليتها به فرداهای بهتر و افقی روشن تر می انديشد.

معرفی کتاب "زمستان در فرهنگ مردم كرد" 

زمــستـــــــــان در فرهنـــــــــگ مردم کـــــــــــــــرد

 (wintertime in the folk culture of the kurds) 

  مــــــــــــــولــف:هـــــــــاشــم ســــلــیــمــــــــــــــــی

انـــتـــشـــــارات:سروش و مرکزمطالعات صدا وسیما

چـــــــــــــــــاپ:اول 1381قــــــیـمـــــت:1600تومان

در این کتاب به آداب و رسوم کردهای ایران (از جمله هورامان) پرداخته شده است.مثلا آنجایی که به پوشاک کردها میپردازد پوشاک مختص مردم هورامان را ذکر کرده و می نویسد:مردم هورامان کیش به سر میبندند و کلاش میپوشند( که نوعی کفش ساخته شده از روده گوسفند و چرم گاو و نخ است و کفشی سبک و راحت است و هوا به داخل آن نفوذ میکند). و چوخه و رانک(ساخته شده از موی بز) و فرنجی یا فرجی یا پستک بر تن دارند.

همچنین مولف جشن های زمستانی کردها را تشریح کرده  و در توضیح مراسم پیرشالیار مینویسد: در این جشن ها تنشها و کدورتها به صفا و صمیمیت تبدیل میشود همانطور که در مراسم عرفانی پیر شالیار بمدت سه روز پیر و جوان دست در دست و دوش به دوش هم کثرت در وحدت را معنا می بخشند این مراسم فارغ از وابستگی های دنیوی با چنان شور و هیجانی بر پا میشود که روح حاضران مجلس را تزکیه می کند و ایمان در قلب های آنان ریشه می دواند.

چگونگی پیدایش این مراسم ، زندگینامه پیرشالیار، داستان مشهور" شمشال پیر و جمع شدن هیزم"  و داستان شفا یافتن دختر شاه ایران توسط پیرشالیار در این کتاب با بیانی شیوا تحریر شده و همچنین از هفته های قبل از مراسم یعنی "خه به ر" گرفته تا خود مراسم و کلاروچنی  و مراسم کومسا همه را دقیقا شرح داده است.در پایان مولف می افزاید داستانهایی مثل قصه شمشال پیرشالیار باید مورد عنایت پژوهشگران قرار گیرد .

Gorani linguistics - گوراني 

Gorani is considered to be the closest Indo-Iranian language to Zazaki. The oldest literary documents in these related languages, or dialects, are written in Gorani. Hewrami, considered a sub-dialect of Gorani, is a very distinct dialect spoken by Kurds in a region called Hewraman along the Iran-Iraq border. Many Gorani speakers belong to the religious grouping Yarsanism, with a large number of religious documents written in Gorani.

Since the nineteenth century, Gorani has slowly been replaced by Sorani in several cities, both in Iran and Iraq. For large populations of Kurds, Sorani has replaced Gorani in cities such as Kirkuk, Meriwan and Halabja, which are still considered part of the greater Goran region.

ادبیات کردی و لهجه هورامی  

لهجه هورامی در زبان کردی"ماچو"ودر ترکی "زازا" و در فارسی "گورانی"خوانده می شود.این زبان،زبان شعر دربار امیر اردلان و بابان سلیمانیه بود آن را صیقل یافته تر و مهذب تر از دیگر لهجه های کردی می دانستند. امروزه قزلباشهای ترکیه و کاکه ای های عراق و مردم هورامان ایران و ساکنان نواحی مرکزی زاگرس تا جنوب شاهراه خانقین – کرمانشاه به این زبان تکلم می کنند.

لهجه هورامی درادبیات کردی سایقه طولانی دارد. بخش اعظم ادبیات آن شعر است که متاثر از سنت های قومی است . وسیله انتقال شعر عامه،سنت شفاهی است. اما ادبیات مکتوبی هم هست که قدمت آن زیاد است . مثلا در سده دوازدهم میلادی در سلیمانیه پوستی پیدا شد که بر آن ابیاتی مربوط به حمله عربها به ایران بود:

هورمـــزگان رمــــان، آتران کـــــــژان

ویشان شارده وه گروی گه وره کان

شـــــــنو وکــــنیان وه دیــــل بشینا

مــــــیر آزا ملــی وروی هــــــــویـــنا

روشت زردسستره مانه وه بیــکس

بــزیکا نیکا هورمـــــزو هـــیوچــکس

برای مطالعه بیشتر ر.ک به کتاب "کرد و سرزمین آن"  نوشته درک کینان و ترجمه ابراهیم یونسی.

گذری بر تاریخ هورامان 

                                                            برزان مرادي

درباره‌ي تاريخ منطقه‌ي هورامان منبع كاملي در دسترس نيست ......... بزرگترين كشف کردها در عرصه كشف سه قباله‌ي باستاني در اورامان كردستان ايران بود كه خبر آن به سال 1913 ميلادي از سوي پروفسور ايليس منس در نشريه‌ي مطالعات عصر هلني منتشر شد. پس از تحقيقات مستمري كه پيرامون اين اسناد انجام گرفته به نظر مي رسد كه سومين قباله از قباله هاي مذكور كه به زبان آرامي (اورامي قديم) دستكاري شده تحرير گشته، به عنوان كهنترين سند مكتوب مكشوفه‌ي زبان كرد مورد شناسايي قرار مي گيرد.

چگونگي كشف قباله هاي اورامان:

در اين زمينه رواياتي چند در لابه لاي منابع تاريخي و مآخذ زبان شناسي ثبت گرديده است :مؤلف تاريخ مردوخ در مورد چگونگي كشف و قرائت اين قباله ها چنين مي نويسد: « ... چنانكه سه فقره اجاره نامه در سال 1328 هجري قمري سيد حسين نامي از شيخ علاء الدين در نواحي اورامان در ميان خمره‌ي پر ارزن پيدا كرده و بالاخره قباله هاي مذكور توسط پروفسور براون به دست پروفسور ميس متخصص زبان يوناني رسيده . . . . » در همين مورد، سي. جي. ادموندز كارگزار بريتانيا در عراق در كتابي تحت عنوان ((كردها ، ترك ها و عرب ها)) چگونگي كشف قباله هاي اورامان را چنين بازگو مي كند: «سه قباله‌ي نوشته شده بر پوست آهو كه دو تاي آن به زبان يوناني و سومي به زبان پارتي بوده. دكتر سعيد خان كردستاني در سال 1913 به انگلستان آورد و مدتي بعد موزه‌ي بريتانيا آنها را از وي خريداري نمود. به گفته‌ي دكتر سعيد خان، اين قباله ها در غاري واقع در كوه (سالمان) در نزديكي شهر اورامان پيدا شده است در حالي كه در كوزه اي دربسته نگهداري مي شده اند.»

همچنین در سال 1370 در نزدیکی شهر«موان» در هرمزگان چهار بیت شعر که به زبان اورامی نوشته شده بود، پیدا شده است. این شعر بر روی پوست آهو نوشته شده و موضوع آن، هجوم سپاه اسلام به منطقه‎ي اورامان به فرماندهی ابوعبید انصاری و عبدالله بن عمر می باشد که بعداً در منطقه‎ی اورامان پیروز می‎شوند و دین اسلام را به ساکنان این منطقه می قبولانند  و  در این هجوم، ابو عبید انصاری شهید می شود که آرامگاه ایشان اکنون در حلبچه‎ی عراق است.

معنی واژه‎ی هورامان

1) واژه‎ی (هور- آمان) که در زبان سورانی به معنی«روَژ هه‎لَاتن» یا بیرون آمدن و طلوع خورشید است.

2) واژه‎ی (هه‎ور- آمان) جمله‎ای‎ست خبری به معنای آمدن ابر در آسمان و بارندگی.

3) واژه‎ی (هاواری- آمان) به معنی طلب پناه دادن آمده است.

4) واژه‎ی (هه‎واری- آمان) به معنی خانه و پناهگاه محافظت شده و آرام است. چون هورامان منطقه‎ای است کوهستانی و امن.

5) به نظر محمدامین هورامی، واژه‎ي هورامان، از کلمه‎ی «ئوروموَن» استخراج شده است. صیدی شاعر هورامانی در در شعرهای خود از کلمه‎ی «ئوروموَن» استفاده کرده است.

عقیده بر این است که در زمان زندگانی صیدی، مردم از این کلمه استفاده کرده اند.

6) عده‎ای هم نظرشان این است که واژه‎ي «هورامان» از «ئوورامه‎ن» استخراج شده‎است که نام یکی از آهنگ‎های قدیمی کرد در دوران پیش از اسلام است.

7) در فرهنگ «برهان قاطع» در مورد اين واژه، نوشته شده كه «ئوورامان» به معني خانه و  پناهگاه سخت و محكم است. اين واژه، از دو قسمت «ئوورا» به معني قلعه‎ي محكم و سخت و «مان» به معني خانه و محل اقامت درست شده است.

8) تعدادي از صاحب‎نظران واژه‎ي هورامان را به «هوورئاماي» بر مي‎گردانند كه به معني بالا‎آمدن و صعود كردن است. چون هورامان هم مكاني سخت و مرتفع است كه براي رسيدن به آن از هر طرف بايد از ارتفاعات عبور كرد.

و........................................

اورامان سرزمین اهورا 

گویش اورامی 

اکثر مردم دو ایل بزرگ( لهونی) در منطقه اورامان جنوبی در کرمانشاه ، طوایف اورامان تخت و اورامان رزاب در حوالی کردستان، ایل بزرگ باجان که تعدادی از آنها در دشت ذهاب و بسیاری در حوالی خانقین زندگی می کنند. چند روستا درمنطقه گوران و تمامی مردم کندوله در دینور به این گویش تکلم می کنند .ر.ک:اداره فر هنگ و ارشاد کرمانشاه http://ks-pazhuhesh.org./

لهجه اورامي قديمترين لهجه كردي 

لهجة (اورامي)  ، به روايتي نه  تنها از قديمي ترين لهجه هاي زبان كردي است ، بلكه از اصيل ترين لهجه هاي آريايي نيز مي باشد ، كه اين موضوع نظريه قديمي ريشه بودن اورامي را براي زبان فارسي تقويت مي كند . اين كلمه ،از كلمة   ( اورامان ) مشتق شده است ،  كه منطقة زندگي كردهاي اورامي است ..........

لهجة( اورامي) زبان كردي نيز با حروف عربي ( فارسي ) نوشته مي شود . در لهجة اورامي ، حروفي و جود دارد ، كه تلفظ آن در ساير لهجه هاي كردي يا فارسي نيست ، مانند  حرف ﻨ) ) كه مانند  The  در انگليسي تلفظ مي شود

لهجه اورامي داراي چند ته لهجه است ،  مانند  : ته لهجه اورامان تخت ، پاوه و   لهون . روي هم رفته  مردم اورامان تخت ، اورامان لهون ، اورامان حلبجه  و اوراميهاي نزديك شهر موسل و غيره با اين لهجه صحبت مي كنند .

خيلي از شاعران كرد به لهجة اورامي زبان كردي شعر سروده اند ، كه اكثرا” سبك كلاسيك و بيشتر  ده هجايي مي باشند ، كه يكي از آنها پير شاليار اورامي است .  عبادتگاه و آرامگاه پيرشاليار كبير در اورامان تخت ، مورد احترام بسيار زياد است . هر ساله هزاران نفر به زيارتش مي روند . از شاعران ديگر اورامي     سرا ،  صيدي (سيدي)  اورامي ، مولوي كرد، ميرزا عبدالقادر پاوه اي و  دهها شاعر برجسته ديگر مي باشند  . روي هم رفته ،مردم  اورامان  سمبول  مهر ، صداقت ، كرامت ، قناعت ، كوشش  و تمام صفات بارز يك انسان مي باشند ، به همين دليل  اين خطه ، سرزمين شاعر خيزي بوده است و تاريخ ادبيات كرد ، مملو از اسماء  شعراي اورامي سرا است . خيلي از دست نوشته هاي ادبي ، عرفاني و غيره نيز به اين لهجه وجود دارد ، كه هنوز بخش عظيمي از آنها جمع آوري و چاپ نشده است .

زبان اوستايي و پهلوي ، كه  از زبانهاي قديمي آريايي مي باشند  ، با اين زبان قرابت  دارند .  اين قرابت گاهي به حدي است ، كه افراديكه به  كردي اورامي مسلط مي باشند  ، مي توانند تا اندازة زيادي از متون  سنگ نوشته ها  و پوست نوشته هاي دوران باستان ، كه به زبان اوستايي ويا پهلوي نوشته شده اند ،  سر درآورند . لذا به نظر زبانشناسان ، فراگيري زبان كردي ، براي فارسي زبانها ، بسيار كار مثبتي است و به منزلة يادگيري زبان لاتين ، توسط فرانسوي  زبانان مي باشد.ر.ک:pjkh( کردستان شرقی)

منازل اورامان هتل مهمانان 

نياز به اسكان سبب شده تا طبيعت‌گردان، خانه‌هاي روستايي اورامان را به هتل تبديل كنند.

تهران_ ميراث خبر:
صنعت گردشگري_ نياز به اسكان سبب شده تا طبيعت‌گردان، خانه‌هاي روستايي اورامان را به هتل تبديل كنند.
روستاي اورامان كه در 50 كيلومتري مريوان واقع شده، پاتوق تابستاني بسياري از طبيعت‌گردان است و مراسم آييني پير شاليار، هر ساله تعداد زيادي از گردشگران را به خود جلب مي‌كند.
اما نزديك‌ترين مركز اقامتي به اين منطقه در شهرستان مريوان واقع شده است كه با جاده‌اي كوهستاني و پر پيچ و خم به منطقه متصل شده است.
همين امر سبب شده تا 2 هتل موجود در شهر مريوان بيشتر پاتوقي براي بازديدكنندگان از درياچه زريوار و ديگر جاذبه‌هاي اطراف شهر باشد و طبيعت‌گردان ترجيح دهند در خانه‌هاي مردم محلي روستاهايي چون بل، پاوه، هجيج و اورامان تخت اقامت كنند.
هم اكنون ميهمانسراي ايرانگردي و جهانگردي مريوان و هتل 3 ستاره زريوار تنها هتل‌هاي شهر هستند.
پير شاليار مراسمي است كه هرساله به غير از كردهاي نقاط مختلف ايران، گردشگران زيادي نيز از آن ديدن مي‌كنند. اين مراسم سنتي، دو بار در سال، يكي در ارديبهشت ماه و ديگري در اواسط بهمن ماه در اورامان تخت برگزار مي‌شود.
در باور‌هاي مردم منطقه اورامانات آمده است كه پيري  به نام «پير شاليار» در اين منطقه زندگي مي‌كرد كه صاحب كرامات بود.يكي از كرامات او، ماجراي شفا يافتن «شاه بهار خاتون» دختر شاه بخارا است. «شاه بهار خاتون» كر و لال بود و تمام طبيبان از مداواي او عاجز مانده بودند، تا اينكه آوازه كرامات «پير شاليار» به بخارا رسيد. پادشاه بخارا هم شرط كرده‌بود كه هر كسي دخترش را شفا دهد او را به عقد وي درمي‌آورد؛ بالاخره عموي پادشاه با عده‌اي از اطرافيان پادشاه به سمت اورامان به راه مي افتند تا دختر را به نزد پير ببرند.
وقتي كه نزديك روستاي «اورامان تخت» مي رسند گوش هاي دختر به طوري آني شنوا مي‌شوند. وقتي به نزديكي‌هاي خانه پير مي‌رسند «شاه بهار خاتون» زبان باز مي‌كند.
اهالي اورامان با ديدي عقيدتي و ديني و فرهنگي به اين مراسم مي‌نگرند و در حفظ و بقاي آن مي‌كوشند.
يونسكو نيز اين روستا را به عنوان قديمي‌ترين دهكده جهان معرفي كرده است.

از:سایت سازمان میراث فرهنگی

آدرس مقاله "هورامان" 

Language Hawrami in Iran - زبان هورامي در ايران 

hac- 22,948 in Iran (2000 WCD). For all speakers of Gurani group, several million; Hawrami dialect: 20,000 (Blau 1989). Western part of Kordestan province, near Iraqi border, in Hewraman, east of Sanandaj, also north of Kermanshah. Alternate names: Hewrami, Howrami, Hawramani, Awromani, Gurani, Gorani.  Dialects: Kakai (Macho), Hawraman-I Luhon, Hawraman-I Taxt, Kandula, Gawhara, Gurani (Gorani).  Classification: Indo-European, Indo-Iranian, Iranian, Western, Northwestern, Zaza-Gorani

 www.ethnologue.com

دو لهجه  

1. زازا یا دیلمی در میان كردهای تركیه؛
2. اورامانی (در غرب سنندج در پاوه،‌نوسود،...)، باجلانی (در اطراف سر پل زهاب، قصر شیرین،‌خانقین،‌كركوك، موصل،...)،كندوله‌ ای (در شمال شرقی كرمانشاه) وگورانی (در شمال كرمانشاه).

منوی اصلی

آرشیو موضوعی

آرشیو مطالب

نویسندگان

((به نامی و خوای گه وره ی))

وه هوراماندا وه هوراماندا - ئه ی دل سفر که ر وه هوراماندا - خسوس جه فصلی نه و وهاراندا - سه ر شاخ سه ر کمر سه رکوساراندا = ماموستا میرزای هورامی

آمار وبلاگ

امکانات