لينكستان

جستجوی مطالب

ایستگاه اقلیم شناسی سروآباد 

گذری بر تاریخ هورامان 

                                                            برزان مرادي

درباره‌ي تاريخ منطقه‌ي هورامان منبع كاملي در دسترس نيست ......... بزرگترين كشف کردها در عرصه كشف سه قباله‌ي باستاني در اورامان كردستان ايران بود كه خبر آن به سال 1913 ميلادي از سوي پروفسور ايليس منس در نشريه‌ي مطالعات عصر هلني منتشر شد. پس از تحقيقات مستمري كه پيرامون اين اسناد انجام گرفته به نظر مي رسد كه سومين قباله از قباله هاي مذكور كه به زبان آرامي (اورامي قديم) دستكاري شده تحرير گشته، به عنوان كهنترين سند مكتوب مكشوفه‌ي زبان كرد مورد شناسايي قرار مي گيرد.

چگونگي كشف قباله هاي اورامان:

در اين زمينه رواياتي چند در لابه لاي منابع تاريخي و مآخذ زبان شناسي ثبت گرديده است :مؤلف تاريخ مردوخ در مورد چگونگي كشف و قرائت اين قباله ها چنين مي نويسد: « ... چنانكه سه فقره اجاره نامه در سال 1328 هجري قمري سيد حسين نامي از شيخ علاء الدين در نواحي اورامان در ميان خمره‌ي پر ارزن پيدا كرده و بالاخره قباله هاي مذكور توسط پروفسور براون به دست پروفسور ميس متخصص زبان يوناني رسيده . . . . » در همين مورد، سي. جي. ادموندز كارگزار بريتانيا در عراق در كتابي تحت عنوان ((كردها ، ترك ها و عرب ها)) چگونگي كشف قباله هاي اورامان را چنين بازگو مي كند: «سه قباله‌ي نوشته شده بر پوست آهو كه دو تاي آن به زبان يوناني و سومي به زبان پارتي بوده. دكتر سعيد خان كردستاني در سال 1913 به انگلستان آورد و مدتي بعد موزه‌ي بريتانيا آنها را از وي خريداري نمود. به گفته‌ي دكتر سعيد خان، اين قباله ها در غاري واقع در كوه (سالمان) در نزديكي شهر اورامان پيدا شده است در حالي كه در كوزه اي دربسته نگهداري مي شده اند.»

همچنین در سال 1370 در نزدیکی شهر«موان» در هرمزگان چهار بیت شعر که به زبان اورامی نوشته شده بود، پیدا شده است. این شعر بر روی پوست آهو نوشته شده و موضوع آن، هجوم سپاه اسلام به منطقه‎ي اورامان به فرماندهی ابوعبید انصاری و عبدالله بن عمر می باشد که بعداً در منطقه‎ی اورامان پیروز می‎شوند و دین اسلام را به ساکنان این منطقه می قبولانند  و  در این هجوم، ابو عبید انصاری شهید می شود که آرامگاه ایشان اکنون در حلبچه‎ی عراق است.

معنی واژه‎ی هورامان

1) واژه‎ی (هور- آمان) که در زبان سورانی به معنی«روَژ هه‎لَاتن» یا بیرون آمدن و طلوع خورشید است.

2) واژه‎ی (هه‎ور- آمان) جمله‎ای‎ست خبری به معنای آمدن ابر در آسمان و بارندگی.

3) واژه‎ی (هاواری- آمان) به معنی طلب پناه دادن آمده است.

4) واژه‎ی (هه‎واری- آمان) به معنی خانه و پناهگاه محافظت شده و آرام است. چون هورامان منطقه‎ای است کوهستانی و امن.

5) به نظر محمدامین هورامی، واژه‎ي هورامان، از کلمه‎ی «ئوروموَن» استخراج شده است. صیدی شاعر هورامانی در در شعرهای خود از کلمه‎ی «ئوروموَن» استفاده کرده است.

عقیده بر این است که در زمان زندگانی صیدی، مردم از این کلمه استفاده کرده اند.

6) عده‎ای هم نظرشان این است که واژه‎ي «هورامان» از «ئوورامه‎ن» استخراج شده‎است که نام یکی از آهنگ‎های قدیمی کرد در دوران پیش از اسلام است.

7) در فرهنگ «برهان قاطع» در مورد اين واژه، نوشته شده كه «ئوورامان» به معني خانه و  پناهگاه سخت و محكم است. اين واژه، از دو قسمت «ئوورا» به معني قلعه‎ي محكم و سخت و «مان» به معني خانه و محل اقامت درست شده است.

8) تعدادي از صاحب‎نظران واژه‎ي هورامان را به «هوورئاماي» بر مي‎گردانند كه به معني بالا‎آمدن و صعود كردن است. چون هورامان هم مكاني سخت و مرتفع است كه براي رسيدن به آن از هر طرف بايد از ارتفاعات عبور كرد.

و........................................

اورامان سرزمین اهورا 

منازل اورامان هتل مهمانان 

نياز به اسكان سبب شده تا طبيعت‌گردان، خانه‌هاي روستايي اورامان را به هتل تبديل كنند.

تهران_ ميراث خبر:
صنعت گردشگري_ نياز به اسكان سبب شده تا طبيعت‌گردان، خانه‌هاي روستايي اورامان را به هتل تبديل كنند.
روستاي اورامان كه در 50 كيلومتري مريوان واقع شده، پاتوق تابستاني بسياري از طبيعت‌گردان است و مراسم آييني پير شاليار، هر ساله تعداد زيادي از گردشگران را به خود جلب مي‌كند.
اما نزديك‌ترين مركز اقامتي به اين منطقه در شهرستان مريوان واقع شده است كه با جاده‌اي كوهستاني و پر پيچ و خم به منطقه متصل شده است.
همين امر سبب شده تا 2 هتل موجود در شهر مريوان بيشتر پاتوقي براي بازديدكنندگان از درياچه زريوار و ديگر جاذبه‌هاي اطراف شهر باشد و طبيعت‌گردان ترجيح دهند در خانه‌هاي مردم محلي روستاهايي چون بل، پاوه، هجيج و اورامان تخت اقامت كنند.
هم اكنون ميهمانسراي ايرانگردي و جهانگردي مريوان و هتل 3 ستاره زريوار تنها هتل‌هاي شهر هستند.
پير شاليار مراسمي است كه هرساله به غير از كردهاي نقاط مختلف ايران، گردشگران زيادي نيز از آن ديدن مي‌كنند. اين مراسم سنتي، دو بار در سال، يكي در ارديبهشت ماه و ديگري در اواسط بهمن ماه در اورامان تخت برگزار مي‌شود.
در باور‌هاي مردم منطقه اورامانات آمده است كه پيري  به نام «پير شاليار» در اين منطقه زندگي مي‌كرد كه صاحب كرامات بود.يكي از كرامات او، ماجراي شفا يافتن «شاه بهار خاتون» دختر شاه بخارا است. «شاه بهار خاتون» كر و لال بود و تمام طبيبان از مداواي او عاجز مانده بودند، تا اينكه آوازه كرامات «پير شاليار» به بخارا رسيد. پادشاه بخارا هم شرط كرده‌بود كه هر كسي دخترش را شفا دهد او را به عقد وي درمي‌آورد؛ بالاخره عموي پادشاه با عده‌اي از اطرافيان پادشاه به سمت اورامان به راه مي افتند تا دختر را به نزد پير ببرند.
وقتي كه نزديك روستاي «اورامان تخت» مي رسند گوش هاي دختر به طوري آني شنوا مي‌شوند. وقتي به نزديكي‌هاي خانه پير مي‌رسند «شاه بهار خاتون» زبان باز مي‌كند.
اهالي اورامان با ديدي عقيدتي و ديني و فرهنگي به اين مراسم مي‌نگرند و در حفظ و بقاي آن مي‌كوشند.
يونسكو نيز اين روستا را به عنوان قديمي‌ترين دهكده جهان معرفي كرده است.

از:سایت سازمان میراث فرهنگی

آدرس مقاله "هورامان" 

فهرست تقسيمات كشوري 

استان كردستان

کوههای هورامان تخت 

۱--کوه تخت

۲--کوه شاهو

۳--کوه هزارانی

۴--کوه پیر رستم

۵--کوه قه لاو ماموی

۶--کوه دوه قه لاته

۷--کوه هه ره را (در شمال غربی هورامان تخت)

هه واران هورامان تخت 

1-به ننه ن

۲-په ره وا

۳-دوله

۴-خواروکی

۵-گناوه

۶-هانه مه فه را

۷-هانه جمه

۸-هه زارانی

۹-پیروسه م

۱۰-گه چانی(سه رین و وارین)

۱۱-هانه گوژاوله

۱۲-هانه و شروی

۱۳-په شت که مه ر

۱۴-سه ناوا

۱۵-لاروه

۱۶-دماراوه

۱۷-دیوه

۱۸-هانه نه وه

۱۹- تکیه

۲۰- ماسراچی

۲۱- قه لیتی

۲۲-هه واره هه رینه

۲۳-هه ساریه

۲۴-له و

۲۵-هه ره را

و...

منوی اصلی

آرشیو موضوعی

آرشیو مطالب

نویسندگان

((به نامی و خوای گه وره ی))

وه هوراماندا وه هوراماندا - ئه ی دل سفر که ر وه هوراماندا - خسوس جه فصلی نه و وهاراندا - سه ر شاخ سه ر کمر سه رکوساراندا = ماموستا میرزای هورامی

آمار وبلاگ

امکانات